19 augustus 2013
Tombola of Russische roulette?
In september 2012
besteedde de KRO TV-rubriek Brandpunt aandacht aan de nieuwe antidiabetica, de
DDP-4-remmers en GLP-1-agonisten.
Nederland stond aan de vooravond van het
besteden van miljarden euro’s aan deze antidiabetica, waarvan helemaal niets
bekend is over het effect op langere termijn:
Gezonder of ongezonder leven? Langer
of korter leven?
Zonder enige overdrijving is sprake van een tombola of zo u
wilt Russisch roulette.
Medische leken geloven
dat niet of maar half, want zo dom kunnen dokters toch niet zijn? In de
uitzending waarschuwden Dick Bijl, hoofdredacteur van het
Geneesmiddelenbulletin, Jako Burgers, hoofd Standaardontwikkeling van het
Nederlands Huisartsen Genootschap en ik voor die nieuwe middelen: onbewezen
veilig, onbewezen effectief, mogelijk ernstige bijwerkingen, in geen enkel
opzicht beter of sterker werkend dan de bestaande middelen en peperduur.
Dodelijke
bijwerkingen
Wat is er gebeurd
het afgelopen jaar sinds die uitzending? Er kwamen aanwijzingen dat de middelen
mogelijk dodelijke bijwerkingen hebben in de vorm van alvleesklierontsteking
(pancreatitis) en alvleesklierkanker. De European Medicines Agency (EMA)
concludeerde enkele weken geleden dat meer onderzoek nodig is, noch de
veiligheid, noch de onveiligheid staan vast.
Lareb komt nu met
de waarschuwende aanbeveling dat patiënten moet worden uitgelegd wat de
symptomen van een pancreatitis zijn, zodat tijdig kan worden ingegrepen. Die
aanbeveling is nodig want in Nederland schrijft een klein deel van de artsen
deze antidiabetica toch voor.
Conclusie Lareb:
Acute pancreatitis
is een ernstige mogelijke bijwerking van geneesmiddelen die aangrijpen op het
incretinesysteem. Aan de mogelijke bijwerking pancreatitis moet worden gedacht
bij het gebruik van DPP-4-remmers en GLP-1-agonisten. Zoals aangegeven in
enkele productinformaties moeten patiënten worden geïnformeerd over symptomen
van een mogelijke pancreatitis (persisterende, vaak ernstige abdominale pijn)
en bij twijfel over de aanwezigheid hiervan, hierop worden onderzocht om tijdig
te kunnen ingrijpen.
U kunt het
bovenstaande lezen in het artikel Pancreatitis en geneesmiddelen die aangrijpen
op het incretinesysteem van het Geneesmiddelenbulletin van deze maand.
Conclusie redactie
Geneesmiddelenbulletin:
Deze nieuwe
gegevens over bijwerkingen ondersteunen het eerder gegeven advies om
DPP-4-remmers en GLP-1-agonisten niet voor te schrijven aan patiënten met
diabetes mellitus type 2. Ons Duitse zusterblad Arznei-Telegramm (2013; 44:
34-35) en ons Franse zusterblad La Revue Prescrire (2013; 33: 97) kwamen recent
ook tot dezelfde conclusie. Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) ziet
voor de nieuwe middelen geen plaats bij de behandeling van diabetes mellitus.
Farmamarketing
Hoe reageert
farmamarketing op deze ontwikkelingen? Wereldwijd zijn al vele miljarden
geïnvesteerd in de marketing voor deze nieuwe antidiabetica. Als we ons even
beperken tot Nederland kan bepaald niet worden gezegd dat de diabeteslobby pas
op de plaats maakt vanwege de verontrustende berichten. Die diabeteslobby werd
vorig jaar september scherp neergezet door Maurits Martijn in het artikel De
diabeteslobby Vrij Nederland. Hij vermeldde als lobbyisten de namen van de
hoogleraren Eelco de Koning, Bruce Wolffenbuttel en Michaela Diamant. Door het
bezoeken van commerciële nascholingen het afgelopen jaar en het bestuderen van
publicaties meen ik dat een aantal andere artsen daaraan kunnen worden
toegevoegd: hoogleraar huisartsgeneeskunde Giel Nijpels, de internisten Adriaan
Kooy, Fred Storms en Louis Lieverse en tenslotte huisarts Martin Willink.
Het zijn deze acht
namen die men voortdurend tegenkomt bij commerciële nascholing en publicaties. Een
advertentie voor deze commerciële nascholingen treft u hierbij aan als bijlage:
‘MedNet Live nascholing achter uw computer op 8 oktober 2013’. Reclamebureau
Bohn Stafleu en Van Loghum zet talloze dure advertenties in medische bladen om
artsen te lokken naar deze online-nascholingen. Accreditatie van een uitzending
werd onlangs geweigerd door de KNMG en de vraag is of deze nascholing van 8
oktober wel geaccrediteerd zal worden. Men hoeft geen profeet te zijn om te
voorspellen dat de hoge investering in deze uitzending bedoeld is om de nieuwe
antidiabetica een plaats onder de zon te geven en liefst een zo riant
mogelijke.
VWS
Tenslotte, wat deed
het afgelopen jaar het ministerie van VWS, dat zegt te moeten bezuinigen? Betoonde
die politieke moed tegenover de farmaceutische industrie: ‘komen jullie maar
terug met je antidiabetica als ze bewezen veilig en effectief zijn en wel zo
effectief dat ze de extra miljarden die ze Nederland zullen kosten, waard
blijken te zijn.
Hans van der Linde (1943) is huisarts in Capelle aan den IJssel. en is een van de weinigen die de klok durft te luiden over medicatie-misleiding en vaccins.
Meer informatie over diabetes II medicatie vindt u hier:
19 september 2012
Afgeraden DPP-4-remmers toch vaak gebruikt
DPP-4-remmers
moeten niet voorgeschreven worden volgens het NHG, zijn duurder dan bestaande
middelen en zijn niet bewezen veilig en effectief. Toch zijn er volgens KRO's
Brandpunt 30.000 diabetespatiënten die het middel gebruiken.
'Er is wel veel
onderzoek aan vooraf gegaan, er worden strenge eisen gesteld voordat een middel
tot de markt wordt toegelaten. Maar de lange termijn effecten van DPP-4-remmers
zijn onbekend', zegt Jako Burgers van het NHG.
Strengere
toelatingseisen
Om dit soort
situaties te voorkomen wil het NHG dat er strengere eisen worden gesteld aan
het toelaten van nieuwe geneesmiddelen. 'De eis moet zijn dat het aantoonbare
meerwaarde heeft op het gebied van effectiviteit en veiligheid ten opzichte van
de bestaande middelen', zegt Burgers.
Daarnaast kunnen
artsen beter de richtlijnen volgen en moeten patiënten beter weten wat ze
slikken, vindt Burgers.
Onderzoek
vergeleken
Het Geneesmiddelenbulletin
vergeleek onderzoek over DPP-4-remmers. 'We hebben
geconcludeerd dat het middel niet beter werkt dan de al op de markt zijnde
middelen', zegt hoofdredacteur Dick Bijl. 'Het middel is tien keer zo duur als
bestaande middelen en het onduidelijk is wat de bijwerkingen op de lange
termijn zijn. Ook de werkzaamheid op de lange termijn is niet aangetoond. Onze
conclusie is dat het niet voorgeschreven moet worden.'
Van der Linde
Internist Frank van
Berkum schrijft in zijn blog over de discussie die hij met huisarts Van der
Linde heeft over de DPP-4-remmers.
» NHG ontraadt
nieuwe diabetesmiddelen (2010)
Gavi Mensch
Maastricht 25-8-2013
